Francuska armata morska Canet 100 mm, model 1888 - 2 niemal identyczne działa ustawiono na Oksywiu (fot po prawewj).

Francuskie działa CANET wz. 1895 lub wz.1897(?), przewidziane były już wcześniej do obrony Gdyńskiego portu. Jedyną zaletą tej słabej i przestarzałej baterii było świetne położenie w punkcie górującym nad okolicą, dającym dobre pole ostrzału. W trakcie Kampanii 39 roku jedno z dział bat. Canet zostało zniszczone ciężkim nalotem już 1 września po południu - odłamek bomby lotniczej przebił lufę działa, co potem pokazywano Hitlerowi i Goeringowi jako curiosum... Pozostałe działo walnie przyczyniło się do obrony Oksywia, wystrzeliwując w toku kampanii ponad 100 pocisków.

Dopiero 21 lipca 1939 roku wydano rozkaz mianujący pułkownika Stanisława Dąbka, ówczesnego dowódcę 52-go pułku strzelców kresowych w Złoczowie, dowódcą morskiej brygady Obrony Narodowej, a wkrótce potem mianowano go dowódcą Lądowej Obrony Wybrzeża.
Po przyjeździe 23 lipca do Gdyni, płk. Dąbek zastał całkowity chaos organizacyjny, brak jednolitego dowództwa, praktyczny brak łączności i brak środków finansowych. Teren Oksywia był całkowicie nieprzygotowany do obrony. Już ok. 10 sierpnia rozpoczęto ziemne prace fortyfikacyjne przede wszystkim w rejonie Oksywia, blokowane wcześniej z powodu zakazu niszczenia płodów rolnych i braku funduszy.

Po wybuchu wojny, już w ciągu pierwszych dni walk rejon został odcięty od reszty kraju.
Z tego powodu 10 września po ciężkich walkach w rejonie Redy i na zachodnicj przedpolach Gdyni, płk.Dąbek, dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża, podjął decyzję oddania rejonu Gdyni i generalnego odwrotu wszystkich sił na teren Kępy Oksywskiej. Decyzja ta była również spowodowana brakiem jakiejkolwiek nadziei na odsiecz z terenu Polski, obiecywaną w planach obrony przez Sztab Generalny, aczkolwiek ocenianą przez płk. Dąbka od początku jako nierealną.

Na Kępie znalazło się dosłownie z dnia na dzień w sumie ok. 9 000 żołnierzy polskich, 120-140 ckm, 14 moździerzy, 23 działa piechoty, oraz bardzo wielu cywilów. Niezwykle zażarte, nie mające sobie równych w Kampanii Wrześniowej walki piechoty trwały od 10 do 19 września, na tak małym terenie i w tak krótkim okresie stoczono co najmniej 110 walk.
Brak jakichkolwiek umocnień poza najprostszymi rowami strzeleckimi, zaowocował niezwykle wysokimi stratami - zginęło ponad 2 000 żołnierzy (nie licząc rannych), czyli aż 14% stanu walczących! (Dla porównania - pod Monte Casino zginęło ok. 1 200 Polaków)

Zgromadzone na terenie Kępy oddziały w znacznej części nowoutworzone, źle uzbrojone (znajdował się tam nawet oddział uzbrojony początkowo tylko w osadzone na sztorc kosy!) i niezgrane, znajdowały się pod nieustannym ciężkim ostrzałem niemieckiej artylerii i nieustającymi bombardowaniami lotnictwa. Mimo silnego stresu wynikającego z braku nadziei, mimo wielkiej przewagi sprzętowej Niemców, mimo bezapelacyjnego panowania wroga w powietrzu, mimo nieustannych braków wody, uzbrojenia, środków opatrunkowych, mimo braku możliwości choćby chwilowego odpoczynku w odwodzie - ostre walki z niemiecką piechotą zdobywającą krok po kroku teren Kępy trwały aż do końca.... Brak było nawet saperek i łopat - zdarzało się, że żołnierze leżeli pod ciężkim ostrzałem nieokopani, brak było kompasów co powodowało błądzenie w czasie nocnych walk.
Ciągłe reorganizacje oddziałów na skutek ogromnych strat powodowały powstawanie jednostek niezgranych i nieorientujących się w terenie. Obok niezwykłej ofiarności części wojsk, istniały jednocześnie liczne dywersje i dezercje wsród części żołnierzy. Spowodowane bezustannym zamieszaniem wielkie ilości maruderów - zarówno chcących walczyć dalej lecz zagubionych, jak i prawdziwych dezerterów przemieszane były z cywilami pozostałymi na terenie Kępy..
Nakładał się na to - co jednogłośnie podkreślają wszyscy uczestnicy walk - tragiczny stan łączności. Bazowano wyłącznie na łączności drutowej i gońcach, co w warunkach silnego i skoncentrowanego ostrzału dawało bardzo złe wyniki. Zupełnie nie korzystano z sygnalizacji rakietami, co powszechnie stosowali Niemcy. Efektem problemów z łącznoscią był częsty brak współdziałania dowództwa MBON (Morska Brygada Obrony Narodowej - ppłk Brodowski) odpowiedzialnego za północny odcinek obrony Kępy z dowodztwem LOW (płk.S.Dąbek), wydawano sprzeczne rozkazy, niekiedy rozkazy nie dochodziły do celu.....
Nieliczna artyleria korzystała z naprędce zarekwirowanych i niedostatecznych środków technicznych (ciągnik, ciężarówka) do dyslokacji dział. Wszechobecnie szalejące pożary utrudnały i tak skomplikowaną sytuację.

Kolosalną i podstawową rolę w obronie KĘPY historycy wojskowości jednogłośnie przyznają dowódcy LOW - płk. Stanisławowi DĄBKOWI, jego nieustającej energii i żelaznej woli, jego wspaniałemu przykładowi osobistemu.
Samobójcza śmierć Pułkownika 19 września, w momencie gdy Kępa była już krok po kroku zdobywana przez Niemców, była żelazną konsekwencją jego wcześniejszego postępowania - tak wiele wymagał od swoich podwładnych, że na szali mógł położyć tylko jedno - własne życie.
Zgodnie z ostatnią wolą płk. Dąbka - po jego śmierci złożyli broń ostatni obrońcy Kępy - w sumie zaledwie ok. 20 żołnierzy. Niemcy w uznaniu dla bohaterskiej obrony Kępy zezwolili na uroczysty pogrzeb płk.Dąbka, delegując czterech własnych oficerów.

W 1964 Stanisław Dąbek został pośmiertnie awansowany na generała brygady. W przypuszczalnym miejscu jego śmierci stoi pomnik z pamiątkową tablicą.

Autorem i Webmasterem tej strony jest Władysław Szarski©.

---

powrót do strony głównej