Fotografie archiwalne
Statki i okręty

(Ostatnia aktualizacja 20 II 2016)
Port i okolice
Ulica Wiejska (Dorfstrasse, gen.Waltera) 
Kurhaus Hela - Dom Zdrojowy "Polonia" 
Latarnia morska 
Helskie statki i okręty 
Pozostałe zdjęcia

do strony głównej
Zamieszczono tu zdjęcia statków i okrętów w różny sposób związanych z Helem.
Jedne nosiły imię Hel (lub starsze - Hela), inne stale bazowały w helskim porcie, jeszcze inne często tu zawijały.

Opisy opracował i zdjęcia zebrał: - Marek Krzyczkowski

Podgląd
Hela
Lekki krążownik Hela zbudowany w 1895 roku był pod wieloma względami "przodkiem" niemieckich lekkich krążowników budowanych na przeł. XIX/XX wieku. W służbie od 1896 r. Od 1910 tender. Mimo swojego wieku, po wybuchu I wojny światowej był wykorzystywany w obronie wybrzeża. 13 września 1914 roku zatonął niedaleko wyspy Helgoland po storpedowaniu przez brytyjski okręt podwodny E9 dowodzony przez komandora Maxa Hortona. Krążownik Hela był pierwszym okrętem utraconym przez cesarską Hochseeflotte w I Wojnie Światowej.   =zobacz=
Podgląd
Paul Beneke
Bocznokołowiec Paul Beneke, zbudowany w 1906 roku w gdańskiej stoczni Klawitter nosił imię słynnego gdańskiego korsarza z XV wieku. Jego właścicielem była gdańska firma Weichsel (ta sama, która zbudowała helski Kurhaus). Odbywał rejsy na trasie Gdańsk-Sopot-Gdynia-Hel. Mógł zabrać na pokład 70 osób, do których dyspozycji były wygodne przedziały pasażerskie oraz kawiarnia i restauracja. W 1945 roku ewakuowany. Po wojnie jego portem macierzystym była Lubeka. Złomowany w 1951 roku.
Pocztówka pokazuje skutki niestarannego tłumaczenia niemieckich tekstów reklamowych na jęz.polski;
Soboty - to oczywiście Sopoty jak się wtedy mówiło czyli... Sopot.
Podgląd
Hanka
W 1927 roku Żegluga Polska przejęła stary (zbudowany w 1888 r.), mały bocznokołowiec zalewowy. Statek przebudowano i zmodernizowano przystosowując go do roli statku pasażerskiego Białej Floty. Otrzymał imię Hanka na cześć córki ministra Kwiatkowskiego - inicjatora budowy portu w Gdyni. Chrzest odbył się 1 lipca 1928 roku.
Hanka była jednostką przestarzałą i powolną. Utrzymywano ją jedynie dla połączeń z Orłowem, gdzie mogły zawijać tylko statki o bardzo małym zanurzeniu. W 1931 roku statek skasowano i oddano na złom.
Podgląd
Gdańsk Podgląd
Gdynia
Statki GdańskGdynia zbudowane w 1927 r. w gdańskiej stoczni Danziger Werft były pierwszymi polskimi statkami pasażerskimi. Zamówione zostały przez rząd jeszcze przed powstaniem przedsiębiorstwa Żegluga Polska, do którego potem należały. Pływały głównie między Gdynią i portami półwyspu helskiego. Czasem odbywały rejsy do zagranicznych portów bałtyckich. Gdańsk rzadziej i na krótszych trasach (Dania, Bornholm); Gdynia po przebudowie w 1931 r. pływała dalej - jako pierwszy polski statek pasażerski odwiedziła m. in. Rygę, Tallin, Helsinki, Sztokholm, Oslo, Göteborg.
28 sierpnia 1939 roku statki zmobilizowano jako okręty-bazy. 2 września w czasie bombardowania na Zatoce Gdańskiej Gdynia zatonęła, a Gdańsk został ciężko uszkodzony. 4 września załoga zatopiła statek na redzie Mechlinek. Wrak został podniesiony przez Niemców ale brak informacji o wykorzystywaniu go w czasie wojny. W marcu 1945 ponownie zatopiony w południowym wejściu do portu gdyńskiego. W 1947 r. wydobyty i pocięty na złom.
Podgląd
Jadwiga Podgląd
Wanda
Statki pasażerskie JadwigaWanda. Zbudowane w 1928 r. w Wlk. Brytanii. Imiona otrzymały na cześć córek marszałka Piłsudskiego. 1 lipca 1928 roku odbył się chrzest statków dokonany przez "patronki-imienniczki" (obecny był również marszałek Piłsudski). Używane przez Żeglugę Polską pływały między portami Zatoki Gdańskiej - m. in. do Helu.

Jadwiga - we wrześniu 1939 r. przejęty przez Niemców w Jastarni i przebudowany na holownik Polyp. W 1946 rewindykowany. Pływał jako holownik Wilk, a od 1948 jako statek pasażerski Anna. 26 lipca 1949 zatonął na redzie Gdyni po kolizji z tureckim statkiem Odenis (11 ofiar). Wydobyty i wyremontowany wrócił do służby jako Halina, a później Zofia. W 1965 skasowany i oddany na złom.

Wanda - we wrześniu 1939 r. zatopiony przez załogę dla zablokowania wejścia do ówczesnego Basenu Prezydenta w porcie gdyńskim. Po wojnie wrak podniesiono i wyremontowano. Od 1949 roku pływał jako statek pasażerski Barbara. W 1965 skasowany i oddany na złom.
Podgląd
Hel
Drobnicowiec Hel. Zbudowany (z bliźniaczym Puckiem) w Wlk. Brytanii w 1935 roku. Używany przez Żeglugę Polską pływał do portów zachodniej Europy, a od 1939 r. do Włoch. W czasie wojny w konwojach. Po wojnie wrócił do służby w polskiej flocie handlowej. Wycofany z eksploatacji w 1961 roku używany był jeszcze przez jakiś czas w porcie gdyńskim jako pływający magazyn Gdy 3. Potem złomowany.
Podgląd
Aleksandra
Statek pasażerski zbudowany w 1901 r. jako Oberburgermeister Witting dla poznańskiego armatora do żeglugi po Warcie. W 1917 kupiony przez armatora ze Stralsundu. Po zmianie imienia na Gustaw von Haken pływał między Stralsundem i kilkoma przystaniami na Rugii. W październiku 1919 roku statek kupiła gdańska firma Weichsel (ta sama, która zbudowała helski Kurhaus). Jako Neufahr pływał na różnych trasach (np. Gdańsk-Elbląg), a po 1939 roku również do Helu. W 1945 r. trafiony bombą zatonął na Martwej Wiśle.
Po podniesieniu i wyremontowaniu od 1947 r. pod imieniem Aleksandra przewoził pasażerów po Zatoce Gdańskiej (również do Helu). W 1951 r. zmieniono imię statku na Karol Wójcik i po remocie skierowano do żeglugi po Zalewie Wiślanym. W 1979 r. złomowany w Elblągu.
Podgląd
Grażyna
Statek pasażerski zbudowany w 1927 r. w Kilonii jako Schilksee. Od 1940 r. wykorzystywany przez Kriegsmarine jako transportowiec torped. W 1945 po przejęciu przez flotę radziecką zmieniono imię statku na Uran. W 1947 roku przekazany Polsce w ramach podziału floty poniemieckiej. Po remoncie nadano mu imię Grażyna i od 11 lipca 1947 roku pływał na trasie Gdynia-Hel. Od 1951 odbywał też rejsy między innymi portami Zatoki Gdańskiej. W 1964 roku skasowany i pocięty na złom.
Podgląd
Olimpia
W 1938 roku w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Gdyni rozpoczęto budowę tendra minowego Miner. We wrześniu 1939 r. Niemcy przejęli nieukończony kadłub. Po zmianie imienia okrętu na Rahmel (niemiecka nazwa Rumii) budowę kontynuowano. Kadłub został zwodowany, zaczęto wyposażanie; jednak po jakimś czasie prace zostały wstrzymane.
Po wyzwoleniu Gdyni odnaleziono kadłub z zamontowanym silnikiem. Zapadła decyzja o dokończeniu jednostki ale jako statku pasażerskiego żeglugi przybrzeżnej. Prace wykonała Stocznia Gdyńska. 1 maja 1949 roku pod imieniem Olimpia rozpoczął rejsy między portami Zatoki Gdańskiej. W 1971 roku pocięty na złom w Elblągu.
Podgląd
Panna Wodna
Dawny niemiecki trałowiec M 295. Budowę w stoczni Lindenau w Kłajpedzie (niem. Memel) rozpoczęto wiosną 1944 roku. W październiku niedokończony okręt ewakuowano do Gdyni, gdzie pod koniec wojny zatonął. W 1946 roku wrak podniesiono i przebudowano na statek pasażerski. 1 czerwca 1948 roku jako Panna Wodna rozpoczął rejsy pomiędzy portami Zat. Gdańskiej. Przez wiele lat Panna Wodna była największą jednostką polskiej żeglugi przybrzeżnej (mogła zabrać do 500 pasażerów).
W 1965 roku statek został wycofany z eksploatacji. Służył jako baza szkoleniowa płetwonurków i żeglarzy w Jastarni, a potem w Gdańsku. W czasie robotniczych protestów w 1970 roku wykorzystany na koszary dla oddziałów ZOMO. W 1980 pocięty na złom w Gdańskiej Stoczni Remontowej.
Podgląd
Sztorm
W 1949 roku w Szwecji według projektu konstruktora Hjalmara Johanssona zbudowano dla Polski kutry ratownicze Sztorm (stocznia w Langedrag) i Szkwał (stocznia w Djupvik). Kutry miały poszycie dębowe na szkielecie z daglezji (czyli tzw. sosny oregońskiej). Pokład z drewna tekowego. Napęd - dwucylindrowy silnik June-Munktell o mocy 150 KM. Napęd pomocniczy - żagle.
Chrzest statków odbył się w styczniu 1950 roku. Matką chrzestną była Margaret Hansson, a w imieniu Polski kutry odbierał konsul RP w Göteborgu Marian von Börtzell-Szuch. Używane były przez Polskie Ratownictwo Okrętowe do 1975 roku (Sztorm bazował w Helu, Szkwał - w Świnoujściu). Po wycofaniu ze służby w PRO Sztorm trafił do PŻM gdzie pływał do 1986 r. jako statek szkolny Tramp, a Szkwał został przekazany ZHP i w 1983 roku przebudowany na jacht Zjawa IV.

Za dodatkowe informacje dziękujemy panu Hubertowi von Börtzell-Szuch ze Sztokholmu

Podgląd
Mazowsze
Statek wycieczkowy Mazowsze zbudowała w 1955 r. stocznia im. Gheorgiu Deja w Budapeszcie. Dunajem i przez Morze Czarne przeprowadzony do Odessy, gdzie przejęła go polska załoga. W służbie najpierw w PLO, a od 1957 roku w Żegludze Gdańskiej. Pływał w krótkie rejsy wycieczkowe po Zatoce Gdańskiej i dłuższe (wg ówczesnego nazewnictwa - "wczasowe") do państw nadbałtyckich. W latach 1971-76 pod imieniem Karolinen, a później Aurora w czarterze u szwedzkiego armatora.
Od jesieni 1980 wycofany z eksploatacji stał na Motławie jako pływający hotel. W 1983 roku sprzedany na złom do Finlandii (wg innych źródeł do Danii).
Podgląd
Aldona
Statek pasażerski Aldona należał do serii 10 statków typu Sz-600 zbudowanych w latach 1961-64 przez Gdańską Stocznię Rzeczną (pozostałe to: Lilla Weneda, Roza Weneda, Balladyna, Alina, Ellenai, Laura, Maryla, JudytaGrażyna). Były to pierwsze statki pasażerskie żeglugi przybrzeżnej całkowicie zaprojektowane i zbudowane w Polsce (choć podobno przy projektowaniu wykorzystano dokumentację niemieckich trałowców). Prawie wszystkie jednostki trafiły do Żeglugi Pomorskiej i pływały na Zalewie Szczecińskim. Tylko AldonaMaryla zostały w Żegludze Gdańskiej (po jakimś czasie na Zatokę Gdańską wróciła jeszcze Grażyna).
Podgląd
Joanna
Statek pasażerski Joanna był pierwszym z serii 8 statków typu Sz-390 zbudowanych w latach 1965-67 przez Gdańską Stocznię Rzeczną (od 1967 roku - stocznia "Wisła"). Pozostałe to: Natalia, Monika, Ewa (patrz niżej), Helena, Salomea, AnnaDorota. Projekt Sz-390 był modyfikacją typu Sz-600 (Lilla Weneda). Najważniejszą zmianą było użycie słabszych (390 KM zamiast 600 KM) ale za to oszczędniejszych silników. Jednostki te budowano z przeznaczeniem do pływania przede wszyskim po Zalewie Wiślanym. Używano ich jednak również w Żegludze Gdańskiej (na zdjęciu Joanna wypływająca z Helu) i w  Żegludze Pomorskiej w Szczecinie.
Podgląd
Ewa
Zwodowany w 1966 roku statek pasażerski Ewa należy do serii statków typu Sz-390 (patrz wyżej - opis statku Joanna), ale jest jednocześnie jedyną jednostką "podtypu" Sz-390R. Projekt powstał ze względów prestiżowych i miał spełniać dwie funkcje - być zwykłym statkiem pasażerskim żeglugi przybrzeżnej, a w razie potrzeby obsługiwać różne delegacje krajowe i zagraniczne czyli jakbyśmy dziś powiedzieli - VIP'ów. Przeprojektowano układ pomieszczeń - Ewa zabierała mniej pasażerów niż pozostałe statki typu Sz-390, ale w znacznie wyższym standardzie. Zmienił się kształt nadbudówek (najwyraźniej widać zmniejszony salon dziobowy) i sterówki.
Podgląd
Hel
Drobnicowiec Hel. Pierwszy z serii pięciu statków zbudowanych w latach 1969-71 dla Polskich Linii Oceanicznych w duńskiej stoczni Nakskov (pozostałe to: Jurata, Jastarnia-Bór, KuźnicaWładysławowo). Z powodu wielkiej jak na owe czasy szybkości (do 23,5 węzła) nazywano je ekspresowcami. Obsługiwały najdłuższe linie PLO - dalekowschodnią i australijską. W 1972 roku Hel jako pierwszy statek PLO opłynął dookoła Ziemię. Rejs trwał 79 dni. Statkiem dowodził kpt. ż.w. L. Adwent. Na początku lat 80. ekspresowce skierowano na bliższą trasę - na Środkowy Wschód.
30 maja 1987 roku w kanale La Manche Hel został staranowany przez liberyjski zbiornikowiec Skyron. Na skutek nieopłacalności remontu sprzedany na złom do Turcji w sierpniu 1987 r.

Zdjęcie zamieszczone dzięki uprzejmości archiwum PLO. =zobacz=


Fotografie pochodzą:

ze zbiorów Rodziny Krzyczkowskich 

(zanotuj adres strony o Helu! - http://hela.com.pl)